Strona główna  /  Woda w ogrodzie  /  Fontanna Herona – jak zrobić ją samodzielnie?

Eksperyment fizyczny

Fontanna Herona – jak zrobić ją samodzielnie?

Woda w ogrodzie

Fontanna Herona to prosty eksperyment DIY, w którym woda tryska bez pompy i baterii. Do jej budowy potrzebujesz trzech zbiorników, rurek oraz szczelnych połączeń. Układ wykorzystuje grawitację, ciśnienie powietrza i różnicę poziomów między naczyniami.

Materiały i narzędzia

Najłatwiej wykorzystać przezroczyste butelki PET, ponieważ pozwalają obserwować przepływ wody. Potrzebne będą:

  • trzy butelki PET o pojemności około 0,5–1 l lub trzy inne szczelne pojemniki,
  • dwie elastyczne rurki, na przykład akwarystyczne,
  • trzy nakrętki lub korki pasujące do pojemników,
  • woda i opcjonalnie barwnik spożywczy,
  • klej silikonowy albo klej na gorąco do uszczelnienia połączeń.

Przygotuj także narzędzia do wykonania otworów i montażu:

  • wiertło o średnicy zbliżonej do średnicy rurek albo rozgrzaną igłę,
  • marker do zaznaczenia miejsc wiercenia,
  • nożyk do przycinania rurek,
  • podstawki, książki lub pudełka do ustawienia zbiorników na różnych wysokościach.

Jak zbudować fontannę Herona?

Układ składa się z górnej, otwartej miski oraz dwóch szczelnych zbiorników ustawionych niżej. Zbiornik środkowy powinien zawierać wodę, a dolny początkowo tylko powietrze. Górna miska zbiera wodę wypływającą z dyszy i kieruje ją do dolnego zbiornika.

  1. Przygotuj pojemniki. Górną miskę pozostaw otwartą. W dwóch butelkach lub słoikach wykonaj szczelne zamknięcia z otworami na rurki. Otwory powinny być możliwie ciasno dopasowane do przewodów.
  2. Zamontuj rurkę odpływową. Poprowadź ją od górnej miski do najniżej ustawionego zbiornika. Jej początek powinien znajdować się w misce, a drugi koniec przechodzić przez szczelny korek dolnego pojemnika.
  3. Połącz zbiornik dolny ze środkowym. Druga rurka ma przenosić sprężone powietrze z dolnego zbiornika do przestrzeni nad wodą w zbiorniku środkowym. Nie musi sięgać do dna żadnego z pojemników.
  4. Dodaj rurkę fontanny. Jeden jej koniec umieść przy dnie zbiornika środkowego, a drugi przeprowadź do górnej miski. Wylot powinien znajdować się kilka centymetrów nad poziomem wody w misce, aby strumień mógł swobodnie z niej spadać.
  5. Uszczelnij wszystkie otwory. Nałóż silikon lub klej na gorąco wokół rurek po obu stronach nakrętek i korków. Poczekaj, aż masa wiążąca całkowicie stwardnieje.
  6. Ustaw pojemniki. Dolny zbiornik umieść najniżej, środkowy wyżej, a górną miskę jeszcze wyżej. Zachowaj wyraźną różnicę poziomów między zbiornikiem środkowym i dolnym. Rurki nie powinny być zagięte ani ściśnięte.
  7. Napełnij układ. Wlej wodę do zbiornika środkowego, zostawiając dolny pusty. Następnie dolej niewielką ilość wody do górnej miski i szczelnie zamknij zbiornik środkowy. Woda powinna zacząć spływać do dolnego pojemnika, a z dyszy powinna wypłynąć fontanna.

Szczelność jest warunkiem działania. Jeśli powietrze będzie uciekać przez luźny korek, niedoklejony otwór albo pękniętą rurkę, ciśnienie nie wzrośnie wystarczająco i strumień się nie pojawi. Przy pracy z gorącym klejem, wiertarką lub ostrymi narzędziami zachowaj ostrożność. Szkło najlepiej zastąpić plastikową rurką, ponieważ jego obróbka wymaga zabezpieczenia oczu i dłoni.

Checklista przed uruchomieniem

Przed wlaniem wody sprawdź najważniejsze elementy układu:

  • Rurki są drożne i nie zostały zagięte.
  • Otwory w korkach są dokładnie wypełnione klejem lub silikonem.
  • Nakrętki i korki są mocno dokręcone oraz nie przepuszczają powietrza.
  • Dolny zbiornik znajduje się niżej niż środkowy.
  • Górna miska jest otwarta i ustawiona ponad pozostałymi pojemnikami.
  • Wylot rurki fontanny znajduje się nad powierzchnią wody w górnej misce.

Jeżeli fontanna nie rusza, najpierw sprawdź szczelność, a dopiero potem poziom wody. Zbyt mała różnica wysokości również ogranicza ciśnienie i może sprawić, że strumień będzie niski albo nie pojawi się wcale.

Dlaczego fontanna Herona działa?

Woda z górnej miski spływa do dolnego zbiornika. Zajmuje tam miejsce, które wcześniej zajmowało powietrze, więc wypiera je przez rurkę do zbiornika środkowego. Powietrze nad wodą w zbiorniku środkowym zostaje sprężone.

Sprężone powietrze naciska na wodę w środkowym pojemniku. Woda płynie drugą rurką ku górze i wypływa przez jej koniec jako strumień. Jest to przykład działania ciśnienia hydrostatycznego i przenoszenia ciśnienia w zamkniętym układzie, opisywanego w ramach hydrauliki Pascala.

Fontanna działa tylko przez pewien czas. Woda stopniowo przechodzi ze zbiornika środkowego do dolnego, aż środkowy pojemnik się opróżni. Wtedy zanika różnica ciśnień potrzebna do wypchnięcia wody przez dyszę. Większe zbiorniki mogą wydłużyć działanie, ale wymagają solidniejszego i trudniejszego do uszczelnienia montażu.

Nie jest to perpetuum mobile. Energia pochodzi z grawitacyjnego spadku wody ze zbiornika środkowego do dolnego. Układ jedynie przenosi tę energię za pomocą wody i sprężonego powietrza. Po zatrzymaniu fontanny trzeba ponownie napełnić zbiornik środkowy, aby rozpocząć doświadczenie od nowa.

Heron z Aleksandrii opisał podobne urządzenie już w starożytności. W wersji wykonanej z butelek PET i rurek akwarystycznych można łatwo obserwować, jak różnica poziomów zamienia się w ciśnienie i efektowny strumień wody.

Redakcja ogrodyswiata.com.pl

Z pasją tworzymy przestrzeń pełną inspiracji – od urządzania wnętrz, przez pielęgnację ogrodu, po styl życia bliski domowemu ciepłu. Nasz doświadczony zespół dzieli się rzetelną wiedzą i sprawdzonymi poradami, które pomagają tworzyć piękne i funkcjonalne otoczenie.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?