Kompostownik możesz zrobić samodzielnie z palet, desek albo siatki. Najważniejsze, aby konstrukcja stała bezpośrednio na ziemi, miała szczeliny zapewniające dopływ powietrza i znajdowała się w półcieniu. Dzięki temu odpady będą rozkładać się tlenowo, bez nadmiernego gnicia i nieprzyjemnego zapachu.
Z czego i gdzie zbudować kompostownik?
Kompostownik najlepiej ustawić w lekko zacienionym, osłoniętym od wiatru miejscu, z wygodnym dostępem od strony ogrodu. Nie wybieraj zagłębienia terenu, ponieważ po opadach może gromadzić się tam woda. Konstrukcja powinna stać na gruncie, a nie na szczelnym podłożu.
Brak dna umożliwia odpływ nadmiaru wilgoci i kontakt odpadów z glebą. Do środka mogą przedostawać się mikroorganizmy oraz dżdżownice wspierające rozkład materii. Ściany muszą mieć szczeliny. Kompostowanie jest procesem tlenowym, dlatego dopływ powietrza ogranicza gnicie i pomaga utrzymać właściwą wilgotność.
| Materiał | Koszt | Trwałość | Trudność wykonania |
|---|---|---|---|
| Palety | Niski | Średnia | Niska |
| Deski | Niski lub średni | Zależna od rodzaju drewna | Średnia |
| Siatka | Niski | Średnia | Niska |
| Mauzer | Średni | Wysoka | Średnia |
Do prostego kompostownika z palet lub desek potrzebujesz przede wszystkim:
- czterech palet albo desek i kantówek na słupki
- wkrętów, gwoździ lub kątowników
- młotka i wkrętarki
- zawiasów do otwieranego frontu
- opcjonalnie siatki i perforowanej folii do zamocowania od wewnętrznej strony
Drewno powinno być surowe albo zabezpieczone środkiem, który nie będzie uwalniał szkodliwych substancji do kompostu. Nie stosuj starych desek pokrytych nieznaną farbą ani drewna impregnowanego toksycznymi preparatami.
Jak zrobić kompostownik z palet?
Cztery palety tworzą prostą, przewiewną konstrukcję o niewielkim koszcie. Trzy mogą służyć jako tylna i boczne ściany, a czwarta jako front otwierany na zawiasach.
Przygotowanie miejsca i palet
- Wybierz płaski teren w półcieniu i usuń z niego darń. Nie wykonuj szczelnej wylewki ani nie układaj dna z desek.
- Przygotuj cztery palety. Usuń wystające gwoździe, drzazgi i elementy pokryte farbą lub lakierem.
- Ustaw trzy palety w kształcie litery U. W narożnikach połącz je wkrętami, kątownikami albo palikami wbitymi w ziemię.
Montaż frontu i wentylacji
- Czwartą paletę zamocuj na zawiasach jako otwierany front. Możesz dodać haczyk, który utrzyma ją w pozycji zamkniętej.
- Sprawdź, czy między deskami palet pozostają wolne przestrzenie. Jeśli odpady wypadają przez zbyt duże otwory, przymocuj od środka siatkę ogrodową.
- Opcjonalnie zamocuj perforowaną folię na wewnętrznych ściankach. Nie zasłaniaj szczelin całkowicie, ponieważ powietrze musi docierać do całej pryzmy.
Pokrywę możesz wykonać z kilku desek albo lekkiej płyty. Ograniczy dostęp nadmiaru deszczu i wysychanie kompostu, ale nie powinna szczelnie zamykać całej konstrukcji.
Jak zrobić kompostownik z desek?
Wersja z desek pozwala dopasować rozmiar i wygląd do ogrodu. Dla przydomowej konstrukcji wystarczy skrzynia o szerokości i głębokości około 100 cm oraz wysokości 80–100 cm. Przy większej ilości odpadów możesz zbudować dwie komory.
Wykonanie ramy
- Przygotuj cztery kantówki narożne oraz deski na ściany. Ustaw słupki tak, aby konstrukcja nie opierała się wyłącznie na gwoździach.
- Przykręcaj deski poziomo do kantówek, pozostawiając między nimi szczeliny o szerokości około 2–3 cm.
- Zbuduj trzy pełne, ale ażurowe ściany. Front wykonaj jako wyjmowany albo otwierany, żeby łatwo wybierać gotowy kompost.
Wykończenie konstrukcji
- Wyrównaj teren i ustaw kompostownik bezpośrednio na glebie. Dolne deski nie mogą tworzyć szczelnego dna.
- Sprawdź stabilność ścian, szczególnie jeśli słupki są wbijane w ziemię. Kompost z czasem staje się ciężki.
- Jeżeli chcesz ograniczyć wypadanie drobnych odpadów, przymocuj siatkę od środka. Pozostaw jej oczka lub otwory umożliwiające przepływ powietrza.
Nie maluj wnętrza kompostownika przypadkowym impregnatem. Jeśli drewno wymaga ochrony przed wilgocią, wybierz preparat przeznaczony do tego zastosowania i bezpieczny w pobliżu podłoża oraz materiału kompostowego.
Jak prowadzić kompostownik?
Na dnie ułóż warstwę grubych gałęzi, która poprawi odpływ wody i przepływ powietrza. Następnie dodawaj naprzemiennie odpady zielone, takie jak resztki warzyw, owoce i świeża trawa, oraz odpady brunatne, czyli liście, drobne gałęzie i tekturę. Materiał warto rozdrabniać, ponieważ mniejsze kawałki szybciej się rozkładają.
Kompost powinien być wilgotny, ale nie mokry. Co pewien czas wymieszaj zawartość widłami, aby dostarczyć tlen do głębszych warstw. Gdy pryzma przesycha, podlej ją niewielką ilością wody. Gdy jest zbyt mokra, dodaj suche liście, tekturę lub drobne gałęzie.
Do kompostownika nie wrzucaj następujących materiałów:
- mięsa, ryb, kości i resztek nabiału
- tłuszczów, olejów i gotowanych potraw z dużą ilością soli
- plastiku, szkła, metalu i innych odpadów nieorganicznych
- zadrukowanego papieru, gazet oraz materiałów z powłokami chemicznymi
- dużych kawałków drewna i gałęzi, których nie da się rozdrobnić
- chorych roślin oraz odpadów zanieczyszczonych chemią ogrodową
Kompostowanie przyspieszysz przez:
- rozdrabnianie gałęzi, liści i resztek kuchennych
- mieszanie warstw zielonych z suchymi materiałami brunatnymi
- regularne napowietrzanie zawartości widłami
- utrzymywanie umiarkowanej wilgotności i ochronę przed ulewnym deszczem
Dobry kompostownik nie musi być skomplikowany. Wystarczą stabilne ściany, szczeliny, otwarte dno i miejsce, w którym odpady nie będą zalewane. Później liczy się regularne dokładanie materiału, napowietrzanie i cierpliwość.