Do kompostownika wrzucaj przede wszystkim zdrowe odpady roślinne z ogrodu i kuchni. Unikaj mięsa, kości, tłuszczu, chorych roślin oraz materiałów z chemicznymi nadrukami. Najlepszy kompost powstaje wtedy, gdy wilgotne odpady zielone mieszasz z suchym materiałem i zapewniasz pryzmie dostęp powietrza.
Co wrzucać do kompostownika, a czego unikać?
Poniższa tabela pozwala szybko sprawdzić, czy dany odpad nadaje się do kompostowania. Rozkład zachodzi prawidłowo wtedy, gdy pryzma pozostaje lekko wilgotna i napowietrzona. Sama duża ilość mokrej trawy lub resztek kuchennych może prowadzić do gnicia zamiast do tworzenia kompostu.
| Kategoria | Co wrzucać | Czego unikać |
|---|---|---|
| Odpady roślinne | Skoszona trawa, liście, chwasty bez nasion, zdrowe resztki roślin, rozdrobnione gałązki | Chore rośliny, chwasty z nasionami i kłączami, duże ilości świeżej trawy naraz |
| Odpady kuchenne | Obierki, resztki warzyw i owoców, fusy z kawy i herbaty, rozdrobnione skorupki jaj | Mięso, kości, tłuszcze, duże pestki i resztki gotowych potraw |
| Papier i dodatki | Podarty szary papier, papier niedrukowany, sierść, włosy, popiół z czystego drewna | Kolorowe gazety, papier bielony, plastik, folia, opakowania i popiół z materiałów lakierowanych |
Odpady ogrodowe, które nadają się na kompost
Odpady ogrodowe są ważnym źródłem materii organicznej. Zielone części roślin dostarczają łatwo rozkładalnych składników, a suche liście i rozdrobnione gałązki poprawiają strukturę pryzmy. Najlepiej łączyć oba rodzaje materiału zamiast układać grubą warstwę jednego odpadu.
Do kompostownika możesz wrzucać:
- Skoszoną trawę, ale w niewielkich warstwach przełożonych liśćmi lub innym suchym materiałem.
- Zeschnięte liście, zwiędłe kwiaty i zdrowe resztki roślinne.
- Chwasty, pod warunkiem że nie mają dojrzałych nasion ani trwałych kłączy.
- Rozdrobnione gałązki, łodygi i słomę, które ułatwiają dostęp powietrza do pryzmy.
Świeża trawa zawiera dużo wody i szybko się zbija. Jeśli wrzucisz jej zbyt dużo jednocześnie, kompost może zacząć gnić i wydzielać nieprzyjemny zapach. Rozdrobnienie twardych łodyg i gałęzi przyspiesza rozkład, ponieważ zwiększa powierzchnię działania mikroorganizmów.
Odpady kuchenne na kompost
Resztki roślinne z kuchni są bogate w azot i wilgoć, dlatego dobrze uzupełniają suche liście, papier lub rozdrobnione gałązki. Obierki i większe fragmenty warto pokroić, a z owoców usunąć naklejki.
W kuchni odkładaj na kompost:
- Obierki i resztki warzyw oraz owoców, także zwiędnięte części roślinne.
- Fusy z kawy i herbaty, najlepiej bez plastikowych elementów saszetek.
- Rozdrobnione skorupki jaj, które dostarczają wapnia i nie powodują szybkiego gnicia.
- Rośliny doniczkowe oraz zwiędłe bukiety po usunięciu doniczek, ozdób i drutu.
Nie wylewaj do kompostownika dużych ilości płynów ani oleju. Wodę po gotowaniu warzyw można wykorzystać do zwilżenia suchej pryzmy, pod warunkiem że nie zawiera tłuszczu ani dużej ilości soli.
Chore rośliny, mięso i papier – co z nimi zrobić?
Chorych roślin nie wrzucaj do zwykłego kompostownika. Wysoka temperatura w dobrze prowadzonej pryzmie może ograniczyć część organizmów chorobotwórczych, ale domowy kompost nie zawsze nagrzewa się równomiernie i wystarczająco długo. Patogeny mogą więc przetrwać, a później trafić wraz z kompostem na grządki.
Resztki roślin z objawami chorób, na przykład porażone liście i łodygi pomidorów, lepiej usunąć poza zwykłą pryzmą. Nie wykorzystuj powstałego materiału przy uprawie warzyw.
W przypadku chorych części roślin postępuj według lokalnych zasad odbioru bioodpadów. Nie spalaj ich samodzielnie, jeśli obowiązujące przepisy tego zabraniają. Możliwe rozwiązania zależą od rodzaju odpadów i lokalnej gospodarki odpadami.
Mięso, kości, wędliny, nabiał i tłuszcze mogą przyciągać psy, gryzonie oraz dzikie zwierzęta. Tłuste resztki rozkładają się wolniej, a w wilgotnej pryzmie sprzyjają procesom gnilnym. Dlatego nie dodawaj ich do przydomowego kompostownika.
Papier można kompostować tylko w ograniczonym zakresie. Wybieraj papier szary, niebielony i bez kolorowych nadruków. Podrzyj go na kawałki, aby nie utworzył zwartej, nieprzepuszczalnej warstwy. Kolorowe czasopisma, papier powlekany, paragony i kartony z plastikową powłoką wyrzuć zgodnie z zasadami segregacji odpadów.
Przy odpadach budzących wątpliwości zastosuj prostą kolejność:
- Sprawdź, czy odpad jest naturalny i pozbawiony plastiku, tłuszczu oraz chemicznych dodatków.
- Oceń, czy roślina była zdrowa i nie miała objawów choroby.
- Rozdrobnij większe części, takie jak łodygi, papier i skorupki jaj.
- Jeśli nadal nie masz pewności, nie wrzucaj odpadu do domowego kompostownika.
Nieoczywiste dodatki i pielęgnacja pryzmy
Niektóre dodatki mogą poprawić strukturę kompostu lub uzupełnić jego skład. Stosuj je jednak w małych ilościach i tylko wtedy, gdy pochodzą z czystego źródła:
- Popiół z niemalowanego i nieimpregnowanego drewna dostarcza minerałów, ale jego nadmiar może zmienić odczyn kompostu.
- Sierść zwierząt domowych i włosy są materiałem bogatym w azot, jeśli nie zawierają dużej ilości kosmetyków ani chemikaliów.
- Skorupki jaj warto wysuszyć i pokruszyć, aby rozkładały się szybciej.
- Rozdrobniony papier lub wytłoczki po jajkach pomagają wchłonąć nadmiar wilgoci i rozluźnić mokrą masę.
Kompost powinien być wilgotny, ale nie przemoczony. W czasie suszy zwilż pryzmę, a gdy jest zbyt mokra, dodaj suche liście, papier lub rozdrobnione gałązki. Co jakiś czas przerzuć materiał widłami, żeby doprowadzić powietrze do wnętrza. Takie napowietrzanie ogranicza gnicie i nieprzyjemny zapach.
Najprostsza zasada brzmi: mieszaj odpady zielone i kuchenne z suchymi składnikami, nie dopuszczaj do przesuszenia ani zalania pryzmy i bezwzględnie wyłączaj z niej chore rośliny, mięso oraz materiały zawierające tworzywa lub chemiczne nadruki.